Narkoza – wskazania, przebieg, bezpieczeństwo

Skomplikowane operacje, laparoskopia, a nawet proste zabiegi stomatologiczne – wszystkie te czynności mogą być wykonywane w znieczuleniu ogólnym. Wyróżnia się trzy typy narkozy i trzy etapy znieczulenia. Współczesna medycyna pozwala wprowadzać i wyprowadzać pacjenta z narkozy przy minimalnym ryzyku wystąpienia efektów ubocznych.

Znieczulenie ogólne, zwane potocznie narkozą, pozwala na bezbolesne przeprowadzenie nawet bardzo skomplikowanych zabiegów chirurgicznych. Za pomocą odpowiednich leków – anestetyków – wprowadza się pacjenta w stan całkowitej, choć odwracalnej utraty świadomości. Anestetyki hamują działanie ośrodkowego układu nerwowego, jednocześnie pozwalając odpowiednim środkom utrzymać pacjenta przy życiu.

Wskazania do narkozy

Ze znieczulenia ogólnego korzysta się przy wielu operacjach i zabiegach, m.in. laparoskopii, laparotomii, mediastinoskopia, mikrolaryngoskopia, a także wielu różnych czynnościach chirurgicznych. Oprócz przypadków oczywistych, czyli skomplikowanych operacji, w stan narkozy wprowadza się też pacjentów, którzy z różnych przyczyn nie współpracują z lekarzem wykonującym zabieg czy przeprowadzającym badanie. Czasem jest to jedyny sposób, by zbadać lub zoperować dzieci bądź osoby dorosłe reagujące w takich sytuacjach atakiem paniki. Znieczulenie ogólne stosuje się nawet przy prostych czynnościach stomatologicznych, jeśli pacjent odczuwa paniczny strach lub traci świadomość na fotelu dentystycznym.

Przebieg narkozy

Wyróżnia się trzy rodzaje znieczulenia ogólnego: dożylne, wziewne i złożone. W pierwszym przypadku możliwe jest wykorzystanie wszystkich dostępnych anestetyków dożylnych. W celu podtrzymania narkozy zwykle wykorzystuje się propofol. W drugim przypadku pacjenta wprowadza się w stan narkozy poprzez podanie gazu. Najczęściej jest to sewofluran, ponieważ nie podrażnia on dróg oddechowych. Obecnie najczęściej stosuje się znieczulenie ogólne złożone, czyli połączenie znieczulenia wziewnego i dożylnego. Pozwala to ograniczyć dawki leków i zminimalizować ryzyko wystąpienia efektów ubocznych.

Znieczulenie ogólne przebiega w trzech etapach: wprowadzenia, podtrzymania i wyprowadzenia. W pierwszym etapie pacjentowi podłącza się elektrody do EKG, mankiet do mierzenia ciśnienia tętniczego i pulsoksymetr. Podawany jest też tlen i lek przeciwbólowy. Następnie przystępuje się do wprowadzenia pacjenta w stan narkozy. Etap podtrzymania to dalsze podawanie leków. Tuż przed samą operacją często pogłębia się znieczulenie. W fazie wyprowadzania zmniejsza się stopniowo ilość podawanych anestetyków, a zwiększa – świeżych gazów. W sali wybudzeniowej pacjent odzyskuje świadomość i zostaje poddany obserwacji.

Bezpieczeństwo narkozy

Choć lista możliwych powikłań po znieczuleniu ogólnym jest dość długa, występują one stosunkowo rzadko. Aby wykluczyć poważne skutki uboczne, konieczne jest sprawdzanie stanu pacjenta w pierwszych godzinach po wybudzeniu i później. Nowoczesna medycyna pozwala bezpiecznie wprowadzać i wyprowadzać pacjenta ze stanu narkozy. Nawet jeśli występują powikłania, najczęściej są one krótkotrwałe i przemijające. Wśród nich można wymienić np. bóle głowy, niewyraźne widzenie czy wymioty.